Chém rắn
Học thuậtThân thiện
Định nghĩa
- Thành ngữ (danh từ):
- Hành động dũng cảm tiêu diệt trở ngại lớn: "Chém rắn" là một thành ngữ gốc Hán, dùng để ví von việc dùng sức mạnh và quyết tâm để dẹp bỏ một chướng ngại vật, một khó khăn lớn đang cản đường, từ đó mở ra một con đường mới, một cơ hội mới.
- Hành động quyết đoán, mạnh mẽ để giành lấy thế chủ động: Thành ngữ này còn hàm ý chỉ một hành động quyết liệt, dám đương đầu và tiêu diệt kẻ thù hoặc vật cản để giành lấy thiên hạ, quyền lực hoặc thành công.
Ví dụ sử dụng
- Thành ngữ:
- Hành động của vị tướng đó như chém rắn, dẹp tan mọi chống đối để mở đường tiến quân.
- Trong kinh doanh, đôi khi cần có quyết định chém rắn để loại bỏ những bộ phận kém hiệu quả, giúp công ty phát triển.
Các cách sử dụng nâng cao
"Hành động chém rắn": thường dùng để miêu tả một quyết sách hoặc hành động mạnh mẽ, dứt khoát của một người lãnh đạo.
- Tổng giám đốc đã có hành động chém rắn khi sa thải toàn bộ ban quản lý cũ.
"Tinh thần chém rắn": chỉ tinh thần dám nghĩ dám làm, không sợ khó khăn, trở ngại.
- Chúng ta cần tinh thần chém rắn của Hán Cao Tổ để vượt qua giai đoạn khủng hoảng này.
Biến thể và từ gần giắng
- Trảm xà (斬蛇): Đây là từ Hán Việt gốc của thành ngữ "chém rắn", có cùng ý nghĩa.
- Khai sơn phá thạch: Thành ngữ này có nghĩa mở đường đập đá, cũng chỉ việc dũng cảm vượt qua khó khăn để mở đầu sự nghiệp, tương tự như "chém rắn" nhưng nhấn mạnh vào sự khởi đầu gian nan.
Từ đồng nghĩa
- Dẹp loạn: hành động dẹp yên sự hỗn loạn, chống đối.
- Phá vây: hành động phá vỡ vòng vây, tìm lối thoát ra ngoài.
Giải thích nguồn gốc (Tích xưa)
Thành ngữ này bắt nguồn từ điển tích trong "Sử ký" về Hán Cao Tổ Lưu Bang. Khi còn hàn vi, trên đường đi, Lưu Bang gặp một con rắn lớn chắn ngang. Mọi người đều sợ hãi muốn quay lại, nhưng Lưu Bang say rượu, khảng khái nói "Kẻ tráng sĩ đã đi thì sợ cái gì", rồi tiến lên rút kiếm chém chết con rắn. Hành động này tượng trưng cho việc dũng cảm diệt trừ kẻ cản đường, mở lối tiến lên, và sau này ông đã trở thành vị hoàng đế khai quốc nhà Hán. Vì vậy, "chém rắn" thường gắn với hình ảnh của bậc đế vương, người dám làm những việc lớn để giành thiên hạ.
- Nói việc đạp bằng những khó khăn để giành thiên hạ
- Sử ký: Cao Tổ (Hán Cao tổ) uống rượu say đang đêm đi qua đầm. Cao tổ sai người đi trước, người này quay về bảo: "Đàng trước có một con rắn lớn chắn ngang đường, xin quay lại". Cao tổ say nói: "Kẻ tráng sĩ đã đi thì sợ cái gì". Bèn tiến lên rút kiếm chém rắn. Rắn bị diệt, con đường mở rộng